วันที่เราเลิกบังคับใช้ UI Framework
"เรากำลังพบว่า Framework อาจเป็นเครื่องมือสำหรับจัดการข้อจำกัดของมนุษย์ มากกว่าจะเป็นข้อกำหนดของซอฟต์แวร์"
เพียงแค่หนึ่งเดือนที่ผ่านมา
กระบวนการพัฒนาโปรแกรมของเราเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง
มันไม่ใช่การเปลี่ยนเวอร์ชันของ Framework
ไม่ใช่การย้ายจาก JavaScript ไป TypeScript
และไม่ใช่การเปลี่ยนเครื่องมือ AI ตัวใหม่
แต่เป็นการเปลี่ยนความเชื่อบางอย่างที่เราใช้สร้าง ERP มานานหลายปี
ก่อนหน้านี้ผมเคยเขียนถึงแนวคิด Headless ERP ว่า ERP ควรลดบทบาทของตัวเองในฐานะ Application ลง และทำหน้าที่เป็น Core Platform ที่เปิดให้ Frontend หลากหลายรูปแบบเข้ามาเชื่อมต่อได้
ตอนนั้นมันยังเป็นเพียงแนวคิด
วันนี้มันเริ่มเกิดขึ้นจริงแล้ว
และคนที่ผลักดันให้เกิดขึ้น
ไม่ใช่ทีม Developer
แต่เป็นผู้วางระบบ
ผู้วางระบบในทีมของเรา มีหน้าที่ค่อนข้างพิเศษ
เขาไม่ใช่โปรแกรมเมอร์
แต่ก็ไม่ใช่ User
หน้าที่หลักคือฟังภาษาของลูกค้า
ทำความเข้าใจกระบวนการทำงาน
แล้วแปลงมันกลับมาเป็น Configuration ของ ERP
คนกลุ่มนี้เข้าใจ Business Logic
เข้าใจ Data Structure
เข้าใจว่าข้อมูลควรถูกจัดเก็บอย่างไร
และเข้าใจว่าผู้ใช้งานควรเดินผ่าน Workflow แบบไหน
แต่สิ่งที่พวกเขาทำไม่ได้คือเขียนโปรแกรม
เมื่อเจอ Requirement ที่เกินขอบเขตของระบบมาตรฐาน
พวกเขาต้องอธิบายสิ่งที่คิดให้ทีมพัฒนาเข้าใจ
จากนั้นทีมพัฒนาจึงสร้าง Custom View ขึ้นมา
แล้วส่งกลับไปตรวจ
จากนั้นก็แก้
แล้วตรวจใหม่
วนซ้ำหลายรอบ
เป็น Loop ที่ทุกคนในวงการ Business Software คุ้นเคยดี
แล้ว AI ก็เข้ามา
สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้เริ่มจากการให้ AI เขียน Code
แต่เริ่มจากการให้ AI สร้างหน้าจอ
ผู้วางระบบเริ่มอธิบายสิ่งที่อยู่ในหัวให้ AI ฟัง
จนได้ผลลัพธ์ออกมาเป็น 2 ไฟล์
ไฟล์แรกคือ .md
เป็นบันทึกอธิบายแนวคิด วิธีคิด และเหตุผลเบื้องหลังการออกแบบ
อีกไฟล์คือ .html
ซึ่งไม่ใช่ภาพ Mockup
แต่เป็น Single Page Application ที่สามารถกดเล่นได้จริง
มีข้อมูลจำลอง
มี Flow การใช้งาน
มี Interaction ให้เห็นภาพเกือบทั้งหมด
แม้ยังไม่เชื่อมต่อกับ ERP จริงก็ตาม
เมื่อส่งมอบมาถึงทีมพัฒนา
สิ่งที่เหลืออยู่จึงไม่ใช่การตีความ Requirement อีกต่อไป
แต่เป็นการเชื่อม Mockup Data ให้กลายเป็น Real Data
โดยอาศัย Context ที่อยู่ในไฟล์ .md
งานส่วนใหญ่เปลี่ยนจาก
"ช่วยผมจินตนาการว่าหน้าจอควรเป็นอย่างไร"
กลายเป็น
"ช่วยผมเชื่อมสิ่งที่เห็นอยู่แล้วเข้ากับระบบจริง"
ความแตกต่างระหว่างสองประโยคนี้ มากกว่าที่คิด
ในช่วงแรก เราพยายามต่อต้าน
ทีมพัฒนาพยายามนำ HTML ที่ได้มา
แปลงกลับเข้าสู่ UI Framework มาตรฐานของ ERP
มันดูสมเหตุสมผล
เพราะ Framework ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อควบคุมมาตรฐาน
ควบคุมคุณภาพ
ควบคุมความสม่ำเสมอ
และลดความแตกต่างระหว่างโปรแกรมเมอร์แต่ละคน
แต่ยิ่งทำ ยิ่งรู้สึกว่ากำลังสร้างงานเพิ่มขึ้น
งานที่ AI ทำเสร็จไปแล้ว
เรากำลังรื้อออกเพื่อสร้างใหม่อีกครั้ง
เพียงเพราะมันไม่ได้อยู่ในกรอบที่เราคุ้นเคย
จนวันหนึ่ง เราตัดสินใจหยุด
และยอมรับว่า Framework อาจเป็นเพียง "วิธีหนึ่ง" ในการแก้ปัญหา
ไม่ใช่ "ความจริงหนึ่งเดียว"
ถ้า AI สามารถสร้าง Standalone UI ได้
และสามารถปรับแก้จนดูมีมาตรฐานเดียวกันได้
บางที Framework อาจไม่ใช่ข้อกำหนดที่จำเป็นอีกต่อไป
อย่างน้อยก็สำหรับงานบางประเภท
โดยเฉพาะ Dashboard และหน้าจอแบบ Read-only
ซึ่งปัจจุบันสามารถส่งมอบได้เร็วกว่าเดิมมาก
และสวยกว่าเดิมด้วย
จุดที่ทำใจยากที่สุด ไม่ใช่เรื่องเทคนิค
แต่เป็นเรื่องความเชื่อ
Foundation ของ ERP เดิม
ถูกสร้างขึ้นบนแนวคิดว่าควรมีมาตรฐาน UX/UI กลาง
มีทฤษฎี
มีแนวปฏิบัติ
มีรูปแบบที่ถูกต้อง
และพยายามถ่ายทอดมันต่อมาเรื่อยๆ
แต่วันนี้ผมเริ่มไม่แน่ใจแล้วว่า
ผู้สร้างระบบควรเป็นคนกำหนดประสบการณ์ที่ดีที่สุดให้ผู้ใช้
หรือผู้ใช้ควรเป็นคนเลือกประสบการณ์ที่เหมาะกับตัวเอง
ผมนึกถึงประโยคหนึ่งขึ้นมา
พิซซ่าที่อร่อยที่สุด
อาจไม่ใช่พิซซ่าที่เชฟตั้งใจทำที่สุด
แต่อาจเป็นพิซซ่าที่คนกินเลือกโรยหน้าเอง
แน่นอนว่าเรื่องนี้ไม่ได้มีแต่ด้านสว่าง
เมื่อ Frontend ถูกเปิดกว้างขึ้น
คำถามใหม่ก็เริ่มเกิดขึ้น
เรื่อง Security
เรื่อง Permission
เรื่อง Audit
เรื่องมาตรฐานข้อมูล
เรื่อง Maintainability
รวมถึงคำถามที่ใหญ่กว่านั้น
ถ้าวันหนึ่งนักพัฒนาภายนอกสามารถสร้าง Custom View ได้เอง
แล้วถ้าเป็น AI ล่ะ..
Core ERP ควรเปิดกว้างแค่ไหน
และควรป้องกันอะไรบ้าง
ทุกวันนี้ Core ERP ของเรายังอยู่ในภาวะสองโลก
โลกหนึ่งคือ Legacy
อีกโลกหนึ่งคือ Playground
เราเปิดพื้นที่ให้แนวทางใหม่เติบโต
โดยยังไม่รีบตัดสินว่ามันถูกหรือผิด
เฝ้าดูมันอย่างใกล้ชิด
เรียนรู้จากมัน
และยอมรับว่าบางจุดยังมีความเสี่ยง
แต่มีสิ่งหนึ่งที่เริ่มชัดเจนขึ้นทุกวัน
บทบาทของทีม Core ERP กำลังเปลี่ยนไป
จากเดิมที่ต้องคิดทุกอย่างตั้งแต่ฐานข้อมูลจนถึงหน้าจอ
กลายเป็นผู้ให้บริการ Business Capability
คิดเรื่อง Frontend น้อยลง
คิดเรื่อง Data Contract มากขึ้น
คิดเรื่อง API มากขึ้น
คิดเรื่อง Security มากขึ้น
และคิดเรื่องการเปิดพื้นที่ให้คนอื่นสร้างสิ่งใหม่บน Platform ของเรา มากขึ้น
บางที สิ่งที่ AI เปลี่ยนแปลง
อาจไม่ใช่วิธีเขียนโปรแกรม
แต่อาจเป็นการทำให้เราเริ่มตั้งคำถาม
กับข้อสมมติฐานที่เคยเชื่อว่าถูกต้องที่สุด
รวมถึงข้อสมมติฐานที่ว่า
ทุกหน้าจอใน ERP ควรถูกสร้างด้วย Framework เดียวกัน
ความคิดเห็น