Hybrid ERP ตอน 7: สิ่งที่น่าจะรู้ ตั้งแต่วันแรก

สิ่งที่ผมน่าจะรู้ ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มเขียน ERP

ถ้าย้อนเวลากลับไปได้

ไปหาผมในวันที่กำลังออกแบบ ERP ตัวแรก

ผมคงไม่ได้สอนเรื่อง architecture

หรือ pattern ใด ๆ

ผมคงพูดแค่ไม่กี่ประโยคนี้

---

1. ERP ไม่ได้มีไว้เพื่อ "ควบคุมคน"

แต่มันมีไว้เพื่อ บันทึกความจริง

ช่วงแรก ๆ

ผมออกแบบ ERP ด้วยความคิดว่า

ระบบที่ดี ต้องบังคับให้ทุกคนทำถูก

ผลลัพธ์คือ

• ผู้ใช้หาทางเลี่ยง

• เอกสารถูกทำย้อนหลัง

• ความจริงถูกบิดให้เข้าระบบ

จนผมเรียนรู้ว่า

ERP ที่ดี

ไม่ควรตัดสิน

ควร รับฟัง

มันควรบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นจริง

แม้มันจะไม่สวยงาม

หรือไม่ตรงตำรา

---

2. ตัวเลขที่ดี ไม่ได้มาจากสูตรที่ฉลาด

แต่มาจากเหตุการณ์ที่ชัด

ผมเคยใช้เวลามหาศาล

เขียนสูตรคำนวณยอดคงเหลือ

ให้ครอบคลุมทุกเคส

แต่สุดท้าย

สูตรพวกนั้นก็แพ้

เหตุการณ์ที่ไม่ถูกบันทึก

วันที่ผมเปลี่ยนมา

คุม event ให้ครบ

ตัวเลขก็เริ่ม

อธิบายตัวเองได้

---

3. อย่ารีบทำให้บัญชี "ถูก"

ถ้าธุรกิจยัง "ไม่จริง"

ผมเคยพยายาม

reconcile ทุกอย่างให้ลงบัญชีทันที

ผลคือ

• ระบบซับซ้อน

• แก้ย้อนหลังยาก

• ทุกฝ่ายเครียด

วันที่ผมยอมรับว่า

บัญชีเป็น consumer

ไม่ใช่ เจ้าของความจริง

ทุกอย่างผ่อนคลายลง

---

4. เอกสารคือภาษาที่องค์กรใช้คุยกัน

ผมเคยคิดว่า

เอกสารคือของจำเป็นเพราะกฎหมาย

แต่จริง ๆ แล้ว

เอกสารคือ

เครื่องมือสื่อสารระหว่างคนในองค์กร

ถ้าเอกสารไม่สะท้อนขั้นตอนจริง

องค์กรจะสื่อสารกันผ่านทางอื่น

เช่น LINE, Excel, หรือความทรงจำ

และ ERP จะกลายเป็นแค่ที่พิมพ์งบ

---

5. Architecture ที่ดี ไม่ควรบังคับให้ทุกฝ่ายคิดเหมือนกัน

ผมเคยพยายามทำระบบเดียว

ที่ตอบได้ทุกคำถาม

สิ่งที่ได้คือ

ระบบที่ไม่มีใครไว้ใจ

วันที่ผมยอมแยกว่า

• ใครต้องการความเร็ว

• ใครต้องการความนิ่ง

• ใครต้องการภาพรวม

สถาปัตยกรรมก็เริ่ม "จัดตัวเอง"

---

6. Hybrid ไม่ใช่ความลังเล

แต่มันคือความเข้าใจโลกจริง

ผมเคยอยากทำ ERP แบบ

• event ล้วน

• real-time ทุกอย่าง

• ไม่มีงวด

แต่โลกจริงมี

• กฎหมาย

• ผู้ตรวจสอบ

• ความผิดพลาดของมนุษย์

Hybrid Architecture

ไม่ใช่การยอมแพ้

แต่คือการออกแบบโดยยอมรับความจริง

---

7. ERP ที่ดี ไม่ควรทำให้คุณเก่งขึ้นคนเดียว

แต่มันควรทำให้ "องค์กรเข้าใจตัวเองมากขึ้น"

วันที่ผมรู้สึกว่า

ระบบ ERP ของผมเริ่มดีจริง ๆ

ไม่ใช่วันที่ code สวย

หรือ performance ดี

แต่คือวันที่

• ผู้ใช้คุยกันด้วยข้อมูลเดียวกัน

• ความขัดแย้งลดลง

• คำถามเปลี่ยนจาก "ใครผิด" เป็น "เกิดอะไรขึ้น"

---

สิ่งที่ผมเชื่อในวันนี้

ERP ไม่ใช่ซอฟต์แวร์

มันคือ

ภาพสะท้อนวิธีที่องค์กรรับรู้ความจริง

ถ้าองค์กรกล้ายอมรับความจริง

แม้มันจะไม่สมบูรณ์

ERP จะช่วยขยายพลังนั้น

แต่ถ้าองค์กรอยากได้แค่ตัวเลขสวย ๆ

ไม่ว่าระบบจะดีแค่ไหน

มันก็จะถูกบิดให้เป็นแบบนั้นอยู่ดี

---

ถึงคนที่กำลังพัฒนา ERP อยู่ตอนนี้

ถ้าคุณกำลัง

• สับสนกับ logic ที่เพิ่มไม่หยุด

• เหนื่อยกับการ reconcile ย้อนหลัง

• รู้สึกว่าระบบไม่เคย "เสร็จ"

อาจไม่ใช่เพราะคุณเขียนไม่เก่ง

แต่อาจเพราะ

คุณยังไม่ได้ถามคำถามนี้

"ผมกำลังบันทึก เหตุการณ์ หรือกำลังพยายามบังคับ ผลลัพธ์"

---

ปิดซีรีส์

ถ้าซีรีส์นี้ช่วยให้คุณ

• มอง ERP เป็น ระบบเล่าเรื่อง

• มองเอกสารเป็น event

• และมอง ledger เป็น บทสรุป

แค่นั้นก็ถือว่า

ประสบการณ์หลายปีของผม

ไม่สูญเปล่าแล้วครับ