Hybrid ERP ตอน 4: เริ่มออกแบบจาก Event

วันที่ผมเลิกเริ่มออกแบบ ERP จาก Ledger และหันมาเริ่มจาก Event

หลังจากผมแยก

• Realtime stock

• Daily stock

• และเพิ่มแนวคิดเรื่อง flow label เข้าไปใน transaction

ระบบ Inventory ของผมเริ่ม "ตอบคำถามได้ตรงคำถาม" มากขึ้น

แต่ปัญหาใหม่ก็เริ่มโผล่มา

ปัญหาที่ไม่ได้อยู่แค่ใน IC

แต่มันลากไปทั้งระบบ ERP

---

จุดที่ผมเริ่มอึดอัดกับ Ledger

ทุกครั้งที่ผมออกแบบรายงานบัญชี

หรือ logic ปิดงวด

ผมต้องย้อนกลับไปถามตัวเองเสมอว่า

"ยอดนี้ควรไปลงบัญชีอะไร"

ซึ่งฟังดูปกติมาก

เพราะ ERP ส่วนใหญ่ก็เริ่มจากตรงนี้

แต่ยิ่งทำไป

ผมยิ่งรู้สึกว่า

ผมกำลังใช้ Ledger เป็นศูนย์กลางของความจริง

ทั้งที่ความจริงมันเกิดขึ้น ก่อน ledger เสมอ

---

Ledger ไม่ได้โกหก แต่มันมาช้า

Ledger เก่งมากในสิ่งหนึ่ง

คือ

• สรุป

• รวม

• ตรวจสอบย้อนหลัง

แต่ ledger ไม่เคยเล่าว่า

"อะไรเกิดขึ้นก่อน อะไรเกิดขึ้นหลัง" "เหตุการณ์นี้เกิดจากอะไร"

มันบอกได้แค่ว่า

สุดท้ายแล้ว

ตัวเลขไปอยู่ตรงไหน

และนั่นเริ่มเป็นปัญหา

ในระบบที่ผมอยากให้ตอบคำถามแบบ realtime

---

ปัญหาที่ Ledger แก้ไม่ได้ในชีวิตจริง

ผมเจอเหตุการณ์แบบนี้บ่อยมาก

• ของถูกจัดส่งไปแล้ว

  แต่ invoice ยังไม่มา

• ของถูกขายก่อน

  แล้วค่อยรับของทีหลัง

• เอกสารจากภายนอก

  มาช้ากว่าเหตุการณ์จริงหน้างาน

ถ้าผมยึด ledger เป็นหลัก

ผมต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งเสมอ

ระหว่าง

ความถูกต้องทางบัญชี กับ ความจริงที่เกิดขึ้นในธุรกิจ

และผมไม่อยากเลือก

---

วันที่ผมเริ่มตั้งคำถามใหม่

แทนที่จะถามว่า

"รายการนี้จะลงบัญชีอะไร"

ผมเริ่มถามว่า

"เหตุการณ์นี้คืออะไร"

• นี่คือการยืนยันขาย

• นี่คือการจัดส่ง

• นี่คือการรับของจริง

• นี่คือการคืนสินค้า

และผมเริ่มออกแบบระบบจาก Event เหล่านี้

ไม่ใช่จากผลลัพธ์ทางบัญชีของมัน

---

Event-Driven ERP ในแบบที่ผมเข้าใจ

สำหรับผม

Event ไม่ใช่ buzzword

และไม่ใช่เรื่อง message queue

Event คือ

บันทึกความจริงว่า อะไรเกิดขึ้น โดยไม่รีบตัดสินว่า มันควรถูกสรุปอย่างไร

Transaction ในระบบของผม

จึงไม่ใช่ "รายการบัญชี"

แต่เป็น

บันทึกเหตุการณ์ทางธุรกิจที่มีความหมาย

เช่น

• SalesConfirmed

• GoodsAllocated

• GoodsShipped

• GoodsReturned

Ledger กลายเป็น "ผลลัพธ์"

ไม่ใช่ "จุดเริ่มต้น"

---

วันที่ Realtime Stock กับ Ledger เลิกทะเลาะกัน

เมื่อผมเปลี่ยนมุมคิดเป็น event-driven

สิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นแบบไม่คาดคิดคือ

Realtime stock

กับ

Daily stock / Ledger

เริ่มอยู่ร่วมกันได้

เพราะทั้งสองฝั่ง

อ่าน event ชุดเดียวกัน

แต่ตีความคนละแบบ

Realtime stock สนใจ ทันที

Ledger สนใจ ความครบถ้วนและงวดเวลา

ไม่มีใครต้องชนะใคร

เพราะไม่มีใครแย่งบทบาทกันอีก

---

บทเรียนสำคัญที่ผมได้

ผมไม่ได้เลิกใช้ ledger

และผมไม่ได้ดูถูกบัญชี

แต่ผมเลิก "ออกแบบจากบัญชี"

เพราะในโลกของ ERP

ธุรกิจไม่ได้เกิดขึ้นเพื่อให้ ledger สมดุล ledger เกิดขึ้นเพื่ออธิบายธุรกิจ

เมื่อผมยอมรับตรงนี้

สถาปัตยกรรมทั้งระบบ

เริ่มเรียงตัวเองใหม่

---

สัญญาณเตือนสำหรับคนออกแบบ ERP

ถ้าคุณเจออาการเหล่านี้

• ต้องมี flag แปลก ๆ เพื่อ reconcile ย้อนหลัง

• ต้องมี report พิเศษอธิบาย report อีกที

• ต้องแก้ logic เพราะ "เอกสารมาช้า"

อาจไม่ใช่เพราะผู้ใช้ทำงานผิด

แต่อาจเป็นเพราะ

คุณกำลังเริ่มออกแบบจากจุดที่มาช้าเกินไป

---

ตอนถัดไป

ตอนที่ 5: Hybrid ERP Architecture - อยู่กึ่งกลางอย่างมีสติ

ผมจะเล่าต่อว่า

ทำไมผมไม่เลือกสุดโต่งไปทาง

Event-Driven 100%

และทำไม ERP ในโลกจริง

จำเป็นต้องอยู่กึ่งกลาง

ระหว่าง Event กับ Ledger